“Trường ca Trường Sơn” Trường ca của lớp lớp con người

By KHÚC QUÂN HÀNH

 

“Trường ca Trường Sơn” Trường ca của lớp lớp con người
Trong tay tôi là Trường ca Trường Sơn của Nguyễn Anh Nông. Đọc lần thứ nhất đọc lần thứ hai từ câu đầu của trường ca tôi ngỡ rằng Nguyễn Anh Nông sẽ kể về Trường Sơn sau mấy chục năm người lính trở lại. Và nếu là như thế thì quả thực không thể đọc thêm dù chỉ là nửa lần. Nhưng Trường Sơn hiện dần ra với một vóc dáng hoàn toàn khác với suy nghĩ của tôi.

 

 

 
Bìa sách

Vẫn là Trường Sơn thôi bát ngát hùng vĩ rừng mây gió suối khe hoa bướm đủ hết… nhưng nó bắt nhịp vào thơ Nguyễn Anh Nông theo một cảm xúc thật đặc biệt. Tôi nhận ra rằng: những con số đánh dấu từng chương trong Trường ca này hình như chỉ để Nguyễn Anh Nông khởi đầu cho một cảm xúc và kết thúc một cảm xúc mà thôi. Khi xâu chuỗi tất cả những cảm xúc ấy lại sẽ có một Trường Sơn máu lửa ngày chiến tranh một Trường Sơn với những huyền thoại của núi rừng huyền thoại của những còn người tồn tại với Trường Sơn cả người sống và người đã chết. Trường Sơn của người người lớp lớp đến đây ngày xưa đến ngày nay đến vì một Trường Sơn tót vời hình tượng uy nghi. Không thấy có những chương nền nã dìu dịu vốn có của thơ mà lúc nào cũng hổn hển lúc nào cũng thôi thúc những con chữ như vọt ra từ trong cảm xúc nén căng của tác giả.

 

Cái mà Nguyễn Anh Nông bám vào để thế hiện được Trường ca Trường Sơn chính là Con Người. Đấy là hướng đi khiến trường ca của Nguyễn Anh Nông có sự khác biệt với những trường ca mà chúng ta đã thấy. Mỗi chương trong Trường ca là một lớp người hoặc một người. Những người ấy tách biệt ra riêng biệt thành từng mảng nhưng cuối cùng họ lại kết dính lại với nhau để thành Trường Sơn. Giống như tầng tầng lớp lớp đá tầng tầng lớp cây rồi vạn ngàn muông thú mới làm nên một dãy Trường Sơn trùng trùng điệp điệp vậy. Nhờ đa dạng phong phú Người mà Trường ca Trường Sơn của Nguyễn Anh Nông lúc nào cũng sôi động. Trường Sơn ấy có: Vạm vỡ ngục trần Đam San dịu dàng ánh mắt Hơ Nhí. Có người con gái đêm đêm mơ bóng trằng rằm bên chàng trai vạm vỡ. Những con người ấy hiện ra như trong chuyện tình cổ tích. Không thiếu những con người đáng kính trọng của Trường Sơn đó là những già làng như ta- da đồng hun tóc cước râu bạc- kể Khan như lên đồng- ong bay bướm lượn để mãi sau này bây giờ và mai sau nữa biết đến Đam San Xinh Nhã Hơ Nhí BNhí nữ thần mặt trời… vừa là thần linh vừa là con ngừơi bằng xương bằng thịt của Trường Sơn. Những thần linh của Trường Sơn hiện ra trong trường ca của Nguyễn Anh Nông cũng gần gũi như đang sống với chúng ta hằng ngày. Nguyễn Anh Nông không phải bắt đầu từ đó nhưng từ thần bí của rừng mà cho người đọc hình dung được một Trường Sơn lung linh huyền diệu.

Có một lớp người được khắc họa thật đậm trong Trường ca Trường Sơn. Điều này cũng đúng thôi. Có cả một thế hệ con người đến Trường Sơn bám Trường Sơn sống ở đây và chết ở đây. Tạo ra một huyết mạch giao thông cho cuộc kháng chiến trường kỳ của cả một dân tộc. Nguyễn Anh Nông không cho phép mình quên họ hơn thế nữa khi khắc họa về họ anh viết bằng tất cả cảm tình sâu sắc của mình. Bên cạnh những kỷ niệm cũ như bao nhiêu người đã nhắc lại trong thơ trong trường ca như bom tọa độ bom nổ chậm xe chạy trong đêm của ngày xưa. Bây giờ nhắc lại Nguyễn Anh Nông đã thổn thức viết về những thanh niên xung phong xưa: Nhớ đêm đêm ánh lửa bập bùng kỷ niệm chồng kỷ niệm/ đạn bom thù day dứt nỗi đau xưa/ hun hút gió mưa/ nhập nhòe ký ức/ nỗi đau ngờ vực/ nỗi buồn năm tháng đi biền biệt/ cánh dơi hoang nhập nhoạng rừng khuya/ hồn ai gió lùa/ vía ai thất tán. Nguyễn Anh Nông không quên lớp người đi trước những con người tạo dựng lên những kỳ tích của một Trường Sơn nhưng họ giản dị vô cùng giống như chuyện thường tình: nước còn giặc thì đánh giặc thế thôi. Nhưng bên trong sự giản dị ấy chất chứa chất anh hùng của người Việt Nam. Người cha trong Trường ca Trường Sơn của Nguyễn Anh Nông được kể lại bằng tâm thức như vậy. Nào bom đạn lửa khói nào sốt rét ốm đau. Khi “vượt dốc” cũng miệng khát/ họng rát/ mắt chói/ bụng đói/ miệng ói; cũng có lúc “mê sảng” lông nhông/ xương long/ bong gân/ lần khân/ mưng chân (ngày xưa vượt Trường Sơn đã vậy và bây giờ trở lại với Trường Sơn cũng có lúc như thế) vậy mà không chết như thế là quá may mắn rồi. Không nói nhưng ta phải nghĩ có bao nhiêu người khác cùng thời với ông đã nằm lại Trường Sơn và họ cũng như ông thật giản dị chia nhau từng điếu thuốc lào thích kể cho nhau những chuyện tiếu lâm thích những trận cười ha hả rung rinh cả một góc rừng chất anh hùng bắt đầu từ những sự giản dị đó giống như Trường Sơn vốn dĩ tồn tại từ ngàn năm vậy.

Trong Trường ca Trường Sơn còn có nhà thơ còn những cô trinh nữ không thiếu những vị tư lệnh những chính ủy… tất cả họ hợp thành một binh chủng mà ở đó ý chí tạo nên sức mạnh. Có điều lạ Nguyễn Anh Nông còn dành những dòng viết về một kẻ đào ngũ. Sự khác biệt này đã làm cho trường ca của anh có thêm màu sắc. Cũng đúng thôi. Trong cuộc chiến dù trước đây hay bây giờ trước bom đạn chết chóc của chiến tranh ngày trước hay gian khổ thiếu thốn của Trường Sơn hôm nay sao chẳng có những kẻ thối chí. Lẽ thường tình là như vậy. Khi dành cảm xúc cho những người này Nguyễn Anh Nông tỏ rõ lòng vị tha của mình: “Đã sinh ra ở trên đời/ cầu mong trọn kiếp phận người là tôi/ nguyện làm ngọn cỏ nhỏ nhoi/ thắp tia hy vọng trên môi tháng ngày”. Kẻ đào ngũ nói lời như vậy còn Nguyễn Anh Nông người viết ra những lời ấy chắc muốn nói rằng: anh dừng chân quá sớm phía trước đường còn dài vẫn còn lối đi sáng sủa cho anh.

Những con người rất cụ thể nêu ra trên đây là một phần rất đậm đặc trong Trường ca Trường Sơn của Nguyễn Anh Nông. Còn một phần Người nữa cũng là một nét đặc biệt mà Nguyễn Anh Nông đã dụng công để khắc họa. Từ căn hầm dã chiến con đường đến cây cầu tạm tất cả với anh đều có linh hồn có niềm vui và nỗi buồn. Có căm giận và vị tha. Với căn hầm dã chiến thì: “sao buồn day dứt tôi thầm nghĩ/ đạn bom tan tác cả rừng cây/… tôi đau nỗi đau người cha/ tôi buồn nỗi buồn người mẹ/ nỗi đau buồn bầm tím ruột gan. Hình ảnh cây cầu tạm không được Nguyễn Anh Nông vẽ ra bằng chữ mà bằng nỗi lòng của chính cây cầu: Xoạc chân dứng đỡ đoàn xe/ tấm thân lấm láp xù xì đã sao. Rồi đến khi cầu cũng thôt lên: “bây chừ bể lặng trời êm/ tôi thành cục sắt ngước xem mây trời” một lời trách móc chăng? Và con đường Trường Sơn con đường thấm đẫm mồ hôi và máu con đường làm nên sự tích anh hùng bây giờ cũng là lời tâm sự rất nhẹ nhàng. Trong tâm sự ấy thoáng chốc làm ta nao lòng: tôi mơ giấc mơ đẹp đẽ/ bao người nằm xuống hôm qua/ bỗng dưng đội đất sống dậy/ rưng rưng niềm vui chói lòa. Nghe con đường tỏ lời tâm sự mà ta rưng rưng muốn khóc. Bao nhiêu người vì con đường mà gục chết có người đến giờ xác vẫn còn lưu lạc trong một góc nào đó của Trường Sơn làm sao mà đội đất sống dậy được đây. Đọc đến đây muốn thắp những nén nhang mà tuởng nhớ đến họ.

Tôi không muốn nói đến phút bừng sáng của Trường ca Trường Sơn. Bởi lẽ cái cuối cùng mà trường ca này đạt tới là: Trường Sơn một thời oanh liệt bây giờ một Trường Sơn mới mở ra. Có một lớp cháu con sẽ tiếp tục với Trường Sơn để Trường Sơn nay mai cùng với chất hùng ca vốn có sẽ thêm sự lớn mạnh không ngừng. Để có được như vậy trách nhiệm là của lớp trẻ hôm nay và của cả lớp lớp cháu con sau này. Điều mà tôi muốn nhấn mạnh là Trường ca Trường Sơn của Nguyễn Anh Nông là trường ca về những con người. Lớp lớp con người hiện ra trong trường ca này (những chiến sĩ Trường Sơn những thanh niên xung phong những người cha người mẹ những thanh niên những trinh nữ cả những con người được nhân cách hóa từ những cây cầu những con đường rừng cây muông thú) đã tạo dựng được một Trường Sơn lẫm lẫm khí tiết và hùng vĩ. Đó là cái đạt được của Nguyễn Anh Nông.

Nguyễn Đức Thiện

------------

(*) Đọc Trường ca Trường Sơn của Nguyễn Anh Nông- Nhà xuất bản Văn học - 2009

 

 

http://vanhocquenha.vn/view.asp?n_id=3266&n_muctin=30

More...

Trường ca:GỬI BILL GATES VÀ TRỜI XANH(KHÚC III)

By KHÚC QUÂN HÀNH

Nữ Thần Tự do  
quay đầu  
nhìn  
bốn phương  
tám hướng  
Nàng  
cúi xuống  
và  
hỉ mũi  
vào  
bữa tiệc  
bầy quạ khoang  
Lũ quạ khoang đang hân hoan kháo chuyện  
Sẽ có một bữa tiệc tươi  
linh đình  
từ xác đồng loại.  

(XEM TIẾP)

More...

Nữ chiến sĩ giao liên (NHÂN DÂN HÀNG THÁNG)

By KHÚC QUÂN HÀNH


Nữ chiến sĩ giao liên
(TRÍCH TRƯỜNG CA TRƯỜNG SƠN) 

Thư từ bên lán em cầm lại

Bao phen thấp thỏm ngóng tin nhà

Ðiện đài thảng thốt lời nhắn gửi

Công văn đầy túi đựng toàn hoa.

Tâm hồn thiếu nữ ngời trăng sáng

Phấp phỏng chàng trai chẳng hững hờ

Giây phút  dập dồn tin thắng trận

Trái tim thổn thức những âu lo

Bụi và khói nhòa mặt người

Những cô gái chưa một lần hò hẹn

Những chàng trai bẽn lẽn

Mơ một ngày hợp hôn.

Ai biết có ngày buồn

Em đi không trở lại

Hồn em thành bướm trắng giữa rừng hoang.


NGUYỄN ANH NÔNG
NGUON: NHAN DAN HANG THANG.COM.VN
http://www.nhandan.com.vn/cmlink/nhan-dan-h-ng-thang/nhan-dan-h-ng-thang/v-n-hoa/th/n-chi-n-s-giao-lien-1.278185#kSemDxxwOklz

More...

216 TÁC GIẢ TRƯỜNG CA VIỆT NAM

By KHÚC QUÂN HÀNH

 

 Nhà thơ nhà phê bình Đỗ Quyên(Ca Na Đa) vừa thông báo cho biết tính đến 20/10/2010 " Quân chủng trường ca Việt Nam" hiện đã có 216 Tác giả.
KQH
 

More...

200 TÁC GIẢ TRƯỜNG CA VIỆT NAM

By KHÚC QUÂN HÀNH

More...

Trường ca chiến tranh- chín khúc tưởng niệm-khúc thứ năm

By KHÚC QUÂN HÀNH


NGUYỄN THÁI SƠN

Xem hình
thiếu ăn nên thiếu máu
ngồi xuống đứng lên choáng váng sa sẩm mặt mày
đói rỗng đầu hoa mắt run rẩy chân tay
bom đạn đi qua bão lụt đi qua xơ xác tiêu điều
đồng ruộng chiêm khê mùa thối
sân đình nước đọng à uôm ếch nhái
gạch lục lát đường cậy bán từng viên

>>>Trường ca Chiến tranh - Chín khúc Tưởng niệm - Khúc thứ Tư<<<

>>> Trường ca chien tranh- chin khuc tưởng niệm-khúc thứ năm<<<
Nguon: Nguoi ban duong.net

More...

Trường ca "Đêm trên cát" CỦA THANH THẢO

By KHÚC QUÂN HÀNH


Trường ca "Đêm trên cát"

Một đêm của nhà thơ Cao Bá Quát

những con cá vàng ngủ mê trong điện Thái Hòa
cặp mắt giấu sau bóng tối
tiếng thở dài

bàn tay nơi không thấy bàn tay
phút chốc đốm lửa lóe sáng
người lính canh bên con nghê

bao giờ

Cao Bá Quát 高伯适 (1809-1855) danh sĩ đời Tự Đức. Ông có tên tự là Chu Thần hiệu là Cúc Đường biệt hiệu là Mẫn Hiên. Thơ văn của ông được vua Tự Đức một người giỏi văn thơ đã phải ngợi khen: Văn như Siêu Quát vô tiền Hán(Văn như Nguyễn Văn Siêu và Cao Bá Quát đời Tiền Hán không có ai bằng). Cao Bá Quát là bạn thơ văn với Nguyễn Văn Siêu tạo nên cặp nhà thơ Thần Siêu Thánh Quát.

Ông sinh năm 1809 tại làng Phú Thị huyện Gia Lâm tỉnh Bắc Ninh nay là thôn Phú Thị xã Phú Thị huyện Gia Lâm Hà Nội. Có tài liệu cho rằng quê gốc của ông ở xã Hải Yến huyện Tĩnh Gia tỉnh Thanh Hoá.

Năm 1832 ông thi hương đỗ Á Nguyên nhưng thi hội mãi vẫn không đỗ. Nhưng ông không đỗ không phải vìkém tài mà là vì bị quan trường đánh hỏng. Năm 1841 ông được bổ giữ chức Hành tẩu bộ lễ.

Tháng 8 năm 1841 ông được cử làm sơ khảo trường thi Thừa Thiên thấy một số bài thi hay nhưng phạm húy ông cùng bạn chữa giúp. Việc bị phát giác tội ông đáng chém nhưng sau được xét lại chỉ cách chức và tù 3 năm. Năm 1847 ông được mời làm ở Viện hàn lâm sưu tầm văn thơ. Cảm kích trước thái độ ân cần giúp đỡ của hai vị công khanh là Tùng Thiện Vương và Tuy Lý Vương ông gia nhập Mạc Vân Thi xã (do hai công khanh sáng lập).

Do tính khinh miệt triều đinh và vua quan Cao Bá Quát bị đầy về làm giáo học ở vung quê Quốc Oai và làm Quốc sư cho Lê Duy Cự dòng dõi nhà Lê nổi lên chống triều Nguyễn năm 1854. Lúc đầu quân khởi nghĩa dành được một số thắng lợi ở Sơn Tây Nam Định nhưng rồi bị quân triều đình đánh tan.

Theo Thư mục chính biên thì ông bị bắn chết trong một trận đánh nhưng có tài liệu cho rằng ông bị bắt giải về triều và bị chém đầu. Vua Tự Đức ra lệnh tru di tam tộc dòng họ Cao.


ta không định ra đi hay ở lại
hoa gạo trong sương sớm
nung nấu lòng kẻ xa
ta đứng phía mặt trời lên chậm
nửa đường đời cơn gió thoảng qua

đừng nói đừng nhắc
ta thèm nghe tiếng giã gạo
vợ hiền tấm mẳn làm thuê
và dòng sông chảy ta nghe
mùa đông bãi quạnh lạnh tê gió lùa

ta như thể cành bàng khô
cắn răng chịu rét mà chờ lộc non

bao giờ
câu hát thời bé dại
"ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng"...

sẽ tới lúc chăng
con nghê đá người lính canh hóa đá
đêm cứng khô như một bức tường

ai thả rơi từng bước chân
                                   hoang vắng...
áo phong trần tả tơi
ta đã giải trọn kiếp người
với dòng sông dựng ngang trời thanh gươm
với bài ca thuở khốn cùng
hát bên người đói ngập ngừng xin cơm
với tàn nhẫn lời roi song
cháy trên da thịt hãy còn biết đau

đừng nói đừng nhắc
ta đã gượng dậy thế nào
để ném những câu thơ
như khạc từng búng máu

có lúc vào canh ba sợi dây đêm chùng lại
ta lấy chiếu đắp thêm cho chú nhỏ
khêu bấc đèn ngóng đợi
ngỡ vừa nghe tiếng kẹt cửa của hư vô

giận mình chưa học được phép ngủ
mắt trừng trừng mở trước vực sâu
những con chuột nhắt
gặm nhấm tấm vải hy vọng
mà ta canh cửi suốt đời

những con chuột nhắt
bò qua khoảng không chóng mặt
lên tận chín tầng trời
khoảnh khắc ta hụt hẫng
mây dưới chân tan loãng rã rời

hố thẳm
bao năm ròng chới với
lòng mê man vin một chút danh hờ
trên đất nước trận bão đen tàn hại
bầy châu chấu từ đâu về che kín mặt trời

lúa te tướp mặt người xanh xám
dài làm sao những buổi chiều trống rỗng
bụng quắt queo kiến bò
cái đói thật tình xuống hai hàng nước mắt
nào phải chuyện văn thơ
nào phải lối đãi bôi thù tạc

trăng trong chén anh
là giọt rượu cặn cuối cùng
của sông Trà một đêm khói sóng
nhìn mắt bạn thấy bóng mình lẳng lặng
mối hận bỗng trào lên cuộn xoáy con thuyền

dù đi hay ở
chẳng bao giờ ta quên
bàn tay bạn giơ ngang như níu kéo
như buông bắt cái gì tận xa vời

ta chỉ là gã nhà thơ cùng đường quay trở lại
lòng ước ao thoáng hạnh phúc mơ hồ
tóc xõa đầu ngọn gió
rối bời bao tâm sự

ta già rồi chăng
trước mặt bức tường cao thêm mãi
gánh nặng lưng còng trèo non lội suối
xòe bàn tay còn lại đất bùn
mong tài năng nở rộ dưới vầng dương

buồn cười thay
nghe trong miệng vị sương mù nhạt thếch
con chim quyên lỡ vận
lang thang trên mặt đất
tiếng kêu sao nghẹn ngào

ta đã phí hoài quá nhiều sức lực
gót chân mòn những bước không đâu
ở nơi đó dường như tình yêu
lần thứ nhất hoa xoan rơi lấm tấm
mưa giêng hai thấm áo người ơi

ở nơi đó ta nhỡ một nụ cười
ba mươi năm sau nhớ lại còn muốn khóc
nỗi nhớ của người đi trên cát
mỗi bước mỗi lùi về tuổi thơ
những khao khát bỗng thành chõ vỡ
mắt đăm đăm cát trải mịt mờ

thì cứ đi cứ đi và đi mãi
như nước kia chảy không bến không bờ
ta đã ném thơ mình vào thác xiết
một sợi chỉ mành mỏng mảnh treo chuông
một tiếng thét khi đầm lầy dâng ngập cổ
trước mõm chó trước vó ngựa
lần đầu thơ biết đến hiểm nguy

hãy đứng lên ngọn lửa
giữa màn đêm kinh sợ
hãy thắp sáng lời nguyền rủa
trước Ngọ Môn
hãy uống cạn con đường
đầy chông gai cạm bẫy
hãy xuyên thủng bức tường
bằng ngôn ngữ
hãy chế ngự thời gian
bằng lặng lẽ

ta đã vãi tung những hạt giống của mình
vào đất đai tăm tối
bao giờ cho đến tháng ba
trẻ gọi trâu lanh lảnh ngoài đồng lúa đang thì con gái
lũy tre ngà lơ mơ
cái áo khoác thanh bình
tiếng tu hú trôi trong màu đỏ
tháng năm về thức tỉnh những mầm sen

có gì khiến ta bứt rứt
có gì không thực
qua vẻ hiền lành khép nép kia

ta thích hoa phượng
cháy tận cùng ngọn lửa
dù phải thiêu đốt cả mùa hạ
ai thảnh thơi ăn măng trúc mùa thu
gió heo may ta cúi đầu từ biệt
dăm bảy học trò mang rượu tiễn đưa
các con đừng khóc

ta đi đâu
lênh đênh theo đàn chim di trú
ai cắn răng qua cầu mùa đông
cầm cố áo bông đổi vài đấu cám
chợt ấm lòng nghĩ tới người thân

nếu chỉ sống cho riêng mình
cảm sao nổi phút tấm lòng kỳ lạ ấy
đã trộn trong ta hàng ngàn số phận
như bột nhào như vôi vữa
mong một ngày hiện rõ
chất thật mỗi con người

lặng yên trên bề mặt
gào thét dưới chiều sâu
hiểu những giới hạn
và khoảnh khắc
một thành hai thành ba thành vô số
mãi mãi dò tìm
mãi mãi không thể nào chạm đáy

những quả táo non chua chát
ngọt ngay dưới mắt trẻ thơ
cha lẩn thẩn đi học nghề mổ rồng
đâu ngờ các con đói gầy đến thế
như Thiếu Lăng thuở xưa về nhà
ôm mặt khóc đất trời sầm tối

những giọt nước mắt
tắt nhanh trên cát
những giọt nước mắt
chẳng cần hóa ngọc

ném gông dài làm chiếc thang mây
cười dội tới những tầng cao chất ngất
ta sống lại nhờ tiếng cười
lần thứ hai chào đời từ ngục thất

xin bạn đừng kinh ngạc
vì sao chiếc mầm cây nhỏ nhất
bị cả mùa đông nhào vô trấn lột
bị bóng đêm lường gạt
vẫn trần trụi lớn lên
trên cánh đồng ngập ngụa
trên màu lam lũ những ao bèo

ta biết mình sẽ trở lại
với bạn nghèo ăn bữa cơm rau dưa
uống chén rượu thơm nồng không pha phách
cất bằng thứ men truyền giữ đã bao đời

ta sẽ trở lại
dù phải húc đầu vào đá
để mở cửa
sau mùa đông là mùa xuân
sau cái chết một bắt đầu khác nữa

rêu nhuộm thời gian quanh gốc gạo
đàn quạ kêu trên đỉnh tháng tư
chuông chiều buông dòng sông chảy chậm
sao vụt xanh dải ráng chưa mờ

có tiếng gì chừng quen thuộc
đến từ sắc trời phút giây thay đổi
chừng gọi ta từ yên tĩnh không cùng
hỡi người bạn đường mệt mỏi

đâu là nơi dừng tạm bàn chân
đâu con sóng dịu dàng
đưa đẩy vành trăng
đâu lời ru lúc quên lúc nhớ
như mây mù mây tan

gió
cát
quay cuồng
chiếc lá

xốc áo đứng lên
lưu đày
bầy cá nược đua theo thuyền
trăng bầm đỏ
mặt biển bùng cơn ác mộng
con quái vật lừ lừ phun khói
đang bò về phương Đông

ta thét gọi
chỉ mình ta tỉnh thức
tiếng ta chìm như hòn sỏi giữa mênh mông

lặng ngồi cho cạn đêm sương
nâng chén rượu với hư không chuyện trò
một đời trải bấy âu lo
cái vui thiên hạ bao giờ vui chung

bình sinh khoác mảnh chăn đơn
đói no ấm lạnh thói thường khác nhau
nỗi niềm lo trước vui sau
hai con mắt mở chiêm bao mấy lần

bước đi bước ở tần ngần
trống hoang quán trọ trần gian gió lùa

ta sẽ trở lại
con người
dài hơn mọi con đường
giữa hai hàm răng là bóng tối
những người trốn thuế trốn sưu
bóng tối trùm lên cái nhìn hốt hoảng
những người không muốn chết trước lăng vua
như sỏi đá
những người vốn rụt rè ai gọi cũng dạ
suốt đời quẩn quanh chật chội lũy tre làng

vì lẽ chi
họ bỗng đặt vào ta bàn tay lửa
ta có thể đưa tặng họ món ăn gì
ngoài hy vọng?
ta có thể trao cho họ của cải gì
ngoài gánh nặng?
khi ta giương ngọn cờ cay đắng
vì lẽ chi họ hăm hở tụ về?

không ban phát những lời hứa hẹn
ta chỉ vung sự thật như cái vồ bằng đá
giáng xuống những cơn mê

hãy tỉnh dậy
từ giấc ngủ
nhằm đánh lừa
                      cái bụng đói
nhằm an ủi
                     vết thương sâu

hãy tỉnh dậy
bóc lá cao
l                  ời đường mật
vứt toa thuốc
                    bọn lang băm
                                           chuyện mánh mung
                                                                            trò bố láo
hãy tỉnh dậy
                  chớ mộng du
                                      đừng khiếp sợ
sống trên đời
                   sông có khúc
                                            người có thời
hết buồn khổ
                       tới mừng vui

hãy tỉnh dậy
nào bạn ơi!
ánh sáng của cây xanh
                                       bóng mát của đất lành
ta nhận ra ngọn suối nơi dòng sông mình ngụp lội
mà tiếng nói
                      đột nhiên lấp lánh
ta nghe những cánh rừng quẫy mạnh
trong hoang vu
                              cây vươn vai ầm ào như bão
có nhẽ ta chưa từng đến đó
chưa dò xuống những bậc thang kỳ lạ
                                                       để thám hiểm chính mình
để vớt lên
                      những cánh hoa cho mùa xuân khác

gương mặt nào quá ư thân thiết
và niềm vui hiếm hoi
như rượu qúi nhiều năm chôn dưới đất
giọng hát sau đền đài đổ nát
cứ lay giật hoài cánh cửa riêng ta
không phải bàn tay cẩm thạch
chuyển đến cái vuốt ve bằng đá
những rú gào xé rách màng tai
                                             khô khốc
một tiếng kêu ngắn
                                    khô khốc
khoảng lặng im đầy âm nhạc
chờ đợi những bước chân
của màu nâu trầm ấm
gió như điên qua mái nhà cũ nát
ta cứ ngồi và trôi trong đêm lễnh loãng

này bác gió
sao không tung hê bọn ăn trên ngồi trốc
lại đi giật tấm tranh anh em nghèo

này bác gió
hãy thổi xuyên thân hình ta như ống sáo
khúc nhạc dành cho những chồi non

tính ta ưa chọc cười
với bạn bè hay vui chén rượu
những giấc mơ nào xa lắc
thỉnh thoảng cập về bến cũ ghé thăm
ánh sáng với mù sương
ùa vào cùng một lúc
con đường lầm lội
gió hong khô lớp bùn váng bên ngoài
lẽ "hành tàng" nhiều khi nói mãi
sợ con chào mào trên cây khế rình nghe

ta đứng đây
nương tựa vào chính mình vào mặt đất
nơi đặt bàn chân
những chiếc lá run run bỗng xích lại gần
với cái nhìn dịu dàng

ta sẽ thở
bằng lồng ngực chật căng sau manh áo vá
tiếng nói âm u từ vô vàn mạch máu
chảy nóng rực bầu trời

ta sẽ đẩy tiếp sá cày
trên khoảng đời còn hoang hóa
nếu con người không biết đau khổ
nếu con người đánh đổi
cả cuộc sống cho sự bình yên giả tạo

nếu con người tránh né
những câu hỏi của riêng mình
ra sẽ rung lên hồi chuông
từng tiếng chuông sẽ vỗ vào vai họ
như bàn tay một người bạn chân tình
qua thời gian sấp ngửa
                                     rắn lại óng ánh
như hổ phách ngân nga trong thầm lặng
những vòm cửa hình cánh cung
                                               đứng sững
những hạt bụi đã bao lần quay đảo
hoa cúc vàng lên ngôi
những mái nhà xám hơn mây xám
trôi chầm chậm qua sông
những cây bàng chợt rùng mình cảm thấy
một khung trời gãy gập của mùa đông

như người thức giấc sau mộng mị
mùa xuân dụi mắt cười ngơ ngác
dòng sông mở mát xanh mời mọc
vươn khỏi cô đơn
hoa bừng tỉnh đón niềm vui ngây ngất
hoa thanh thản chết đi từng khoảnh khắc
hoa nhẹ nhàng báo trước những lo âu

họ dẫn ta về đâu
bị trói chặt giữa vòng dây và bóng tối
giữa thói quen hàng ngày và nỗi sợ
những chữ lạ viết mãi vào không khí
thẩm vấn tra tấn ngục tù
không duyên cớ không tuyên án
tóc bạc trắng chờ lưỡi-dao-chưa-biết-bao-giờ-đến

tại ta không muốn bỏ rơi những gì tốt đẹp
ta mỏng manh như một con người
với tình thương
lấy lưng mình che đỡ những câu thơ non nớt
lấy những câu thơ làm tấm áo che người đang rét
trước ngọn roi gió bấc phũ phàng

dù tất cả sẽ trôi qua
nắm chặt bàn tay
những ngôi sao mọc giữa bùn lầy
sáng trong nước mắt
con đường xuyên đám mây giông bão
chiếc lá xoáy
mưa hút vào thung lũng
nghe giá lạnh tàn phá cơ thể

ta đứng bên bờ sông bông cỏ nở hoa
một giọng nói rất khẽ
những chấm xanh nhỏ nhoi này là tín hiệu của mặt đất
của mặt đất lớn lao thường xuyên bị đẫm đạp
đến với ta như dòng nước mát
như mắt con ta sau chuỗi ngày xa cách
như hàng xoan non rưng rưng tháng giêng
cỏ bồng bềnh câu thơ hoang dại
cánh đu tiên mùa xuân

ta đã bay quá lằn mức đời mình
trên cả dao động và yên tĩnh

bỗng tiếng gà như sóng
vỗ tràn qua không gian
khi người ta thức đến canh tư
con mắt nhìn bóng đêm sẽ khác

bạn ơi vì sao quyến luyến
trăng gác non đoài trăng chẳng nỡ quay lưng
đời mấy lần gặp gỡ
muốn vươn tay kéo núi về gần

ban mai rồi sẽ tới
như dòng sông lao xuống từ trời
ta vục đầu vào khoảng xanh ngợp ấy
tóc ướt đầm ánh sáng
cơn sấm rền chớp xé tầng mây
lúa phất cờ đứng dậy
những hàng cây bùng cháy

ta chờ đợi
băng ngang trời đàn ngựa trắng
rền vang móng gõ
xanh đỏ tím vàng
lúc hiện lúc tan
tiếng trong tiếng đục
những người chân đất
những người thở dài
những người cúi mặt
chưa biết về đâu

băng ngang trời đàn ngựa trắng
ta vung thanh gươm
theo chiều lá lúa

bạn ơi đừng hỏi
những người chân đất
những người thở dài
những người cúi mặt
rằng họ là ai

băng ngang trời đàn ngựa trắng
những con cá vàng
những con nghê đá
một đốm lửa nhỏ
một giọng nói người
bàn tay bầm dập
tìm nắm bàn tay

bạn ơi đừng hỏi
rằng ta là ai

băng ngang trời đàn ngựa trắng
cấy xuống đồng sâu
đời người - dảnh mạ
phải mùa nắng nỏ
gặp bấc tháng ba
héo quắt xương da
sâu rầy phá hại
tai ương chướng họa
châu chấu tủa về
cắn phăng gié lúa
kêu trời không thấu
lũ tràn vỡ đê
nước mắt dầm dề
nhòa trong mưa xối

bạn ơi đừng hỏi
ăn mày là ai

băng ngang trời đàn ngựa trắng
ta đã thấy những con tàu đồ sộ của một thế giới khác
như hiện từ giấc mơ ma quỷ
nhưng cái gì sẽ đổi thay?
vẫn những người da đen còng lưng kéo xe cho người da trắng
trên sân khấu cuộc đời vẫn bôi mặt vẽ mày nhí nhố gươm đao
mục nát lại chồng lên mục nát
những chiếc ngai sơn son thiếp vàng những võng lọng
đình đám những tiệc tùng thừa mứa
hệt như thời Nguyễn Du đã thấy
và mặt trời cứ lẩn tránh
không rõ vì xót thương hay xấu hổ hay hèn nhát
bỏ mặc dân đen cho lũ sói diều
muốn hỏi cây gạo làng Phú Thị mà hoa đỏ bao lần
ám ảnh tuổi thơ
muốn hỏi chiếc gông dài nặng hơn cả ngàn trang sách
mùa xuân mang rượu lên núi cao
muốn hỏi Ức Trai người anh hùng muôn thuở
cái gì sẽ đổi thay?

kêu một tiếng giữa rỗng không lạnh giá
mù sương
mắt ráo khô
con đường cát lún
vài ánh lửa chập chờn
có lẽ xóm giềng đà trở dậy
thơm thơm mùi khói nùn rơm
hạt móc rơi trên tàu lá chuối

ta đi và tất cả dâng lênZ
gương mặt tiều tụy của đứa con
mái nhà cũ phên tàn dậu đổ
ta đi và tất cả dâng lên
Quê hương

nếu cần phải làm lại
nếu phải làm ngay không trễ nải
ta xin hiến nốt đời mình
chỉ để gióng lên hồi chuông
lớp người sau sẽ đến
những ngọn sóng trong đêm
khởi từ giờ tý
nơi bản lề cánh cửa mở vào ngày mới

ta xin đứng lại
chiến đấu như một người
chặn đường nỗi sợ
và chết như một người
đã vượt lên nỗi sợ
ở những ranh giới mơ hồ

đây là điều sáng rõ
phải trả giá cho mỗi phẩm chất người
dù rất nhỏ

khi quả cây chín được trên cành
nó không lo bao giờ rụng xuống

THANH THẢO

Tôi viết trường ca "Đêm trên cát"                                 

Có những tác phẩm được viết ra ngỡ như hết sức tình cờ. Trước cái đêm tôi được hầu rượu nhà thơ Tế Hanh ở nhà anh Nguyễn Trung Hiếu thị xã Quảng Ngãi hình như vào năm 1981 tôi chưa hề nghĩ mình sẽ viết một bài thơ - chứ chưa nói một trường ca - về Cao Bá Quát dù tôi là người ngưỡng mộ nồng nhiệt Cao Chu Thần.

Cuộc rượi tối hôm ấy chúng tôi nhắc tới bài thơ "Trà giang thu nguyệt ca" của Cao Bá Quát. Tế Hanh đang hào hứng ca ngợi bài thơ này hết lời thì bất chợt tôi chen ngang: " Em sẽ viết một trường ca về Cao Bá Quát chỉ dồn nén trong một đêm của nhà thơ. Sau một đêm thức trắng mái tóc bạc của Cao Chu Thần bỗng...xanh lại".

Thực lòng tôi không thể hiểu vì sao lúc đó mình nói như thế cứ như cái trường ca ấy đã nằm trong đầu mình lâu lắm rồi. Và cả mái tóc bạc chuyển thành...xanh của Cao Chu Thần chỉ sau một đêm suy nghĩ cứ như tôi đã nghiền ngẫm hình ảnh ấy từ lâu lắm. Thực ra đó chỉ là câu nói buột thốt nhưng hình như nhà thơ Tế Hanh - một người rất nhạy cảm - hiểu câu nói ấy như một lời hứa. Ông động viên tôi: " Em phải viết đi. Cái tứ ấy hay lắm!".

Sau lần đi Quảng Ngãi đó về Qui Nhơn tôi đã lao vào tìm đọc tất cả những gì có được lúc ấy liên quan tới Cao Bá Quát nhất thơ chữ Hán. Tôi đọc không biết bao nhiêu lần. Đọc cho ngấm cho ngấu cho đau cho uất. Trong thơ Cao Bá Quát có đủ cả hỉ nộ ái ố ai lạc nhưng vượt lên trên tất cả là vẻ cương nghị thầm lặng là cái tình sâu đậm sự sẻ chia trong hoạn nạn trong khốn khó của nhà thơ với nhân dân mình với một người dân một con người cụ thể và với quê hương với cái làng Phú Thị nhỏ bé có cây gạo đầu làng mà người lưu lạc mỗi khi trở lại quê nhà đều nhìn thấy từ rất xa. Đó là thơ của một nội tâm dữ dội của sự dồn nén ghê gớm và của sự bùng nổ giữa các dòng chữ.

Hình như tôi bắt đầu bắt sóng được với khối thơ - thuốc nổ ấy. Dù không thể hình dung mình sẽ viết cái trường ca ấy như thế nào nhưng tựa đề "Đêm trên cát" với lời đề từ "một đêm của nhà thơ Cao Bá Quát" thì tôi đã nghĩ ra từ trước khi viết dòng thơ đầu tiên. Nó như một tiêu điểm mà bài thơ mình hướng tới. Ngay cả cấu trúc bên trong của bài thơ tôi cũng mong muốn nó sẽ mang hình thức cấu trúc của một sonata với sự chặt chẽ đối chọi dồn nén cao độ và những cao trào bùng nổ. Tôi không học nhạc lý nhưng rất mê nhạc cổ điển và hồi đó dẫu vất vả nhưng tôi vẫn tìm được cách để thường xuyên nghe nhạc cổ điển.

Sau mấy tháng "tích điện Cao Bá Quát" tôi đã viết được những dòng thơ đầu tiên. Chưa có trường ca nào tôi lại viết được liền mạch như thế những câu thơ nặng nề uất ức cứ tuôn ra một cách như dễ dàng như nhẹ nhàng. Tôi viết từng đoạn trong một cuốn sổ tay rồi viết lại trong máy chữ.

Có những đêm ngồi ở nhà thầy má tôi tại quê nhà không có điện tôi thắp ngọn đèn dầu hiu hắt và... viết. Những lúc ấy giữa bóng đêm và bóng đèn nhập nhoạng cứ như Cao Chu Thần hiện về trước trang giấy lặng lẽ chuyện trò cùng tôi. Đó là những phút giây thật sự hạnh phúc.

Linh hồn Cao Chu Thần đã phù hộ tôi dắt dẫn tôi trong từng đoạn thơ hay chính tôi trong trạng thái bất thường như thế đã "bắt sóng" được với thơ Cao Chu Thần - nghĩa là đã bắt sóng được với phần tâm huyết sâu kín của nhà thơ. Nếu đọc kỹ thơ Cao Bá Quát ta sẽ không ngạc nhiên về bước đường tư tưởng và hành động của ông kể cả quyết định dấn thân cuối cùng là trở thành lãnh tụ khởi nghĩa nông dân. Tôi muốn cô đặc cả hành trình dài đầy phức tạp ấy của Cao Bá Quát vào một đêm thức trắng của ông. Một đêm cho cả một đời.

Ở "Đêm trên cát" thì khi viết đoạn kết trường ca hình ảnh "mái tóc bạc của Cao Bá Quát bỗng xanh cả lại" đã không xuất hiện như hình ảnh chợt đến với tôi ban đầu. Thay vào đó là hình ảnh một quả cây: " khi quả cây chín được trên cành/ nó không lo bao giờ rụng xuống" - một quyết định nhận đường bình thản. Sự thay đổi đã lặn vào bên trong không hiện rõ như hình ảnh "tóc bạc-tóc xanh" nhưng cách khẳng quyết về một khả năng sống lại thì đã rõ.

Thanh Thảo


NGUỒN:

http://tuoitre.vn/Van-hoa-Giai-tri/Van-hoc/280881/Truong-ca-Dem-tren-cat.html

More...

Trường ca Chiến tranh - Chín khúc Tưởng niệm - Khúc thứ Ba (NGUYỄN THÁI SƠN)

By KHÚC QUÂN HÀNH


Xem hình
tổng động viên !
tất cả cho tiền tuyến !
chồng chị cùng chồng những người đàn bà trong làng ngoài phố
chia tay vợ con cha mẹ họ hàng
chia tay những năm tháng chóng vánh hòa bình
hai lần ra trận cách nhau mười mấy năm
bỏ lại những người ruột thịt đông gấp mấy lần
đàn ông từ nay khát da thịt vợ
phụ nữ thiếu cơm thèm vải
nhịn đàn ông đói cháu con...

NGUON: NGUOI BAN DUONG.NET


>>>Trường ca Chiến tranh - Chín khúc Tưởng niệm - Khúc thứ Hai 

Khúc



http://nguoibanduong.net/index.php?nv=News&at=article&sid=5051

More...

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'4314','5hvmbpjllau15llb0sfc7ur2u7','0','Guest','0','54.198.195.11','2018-08-15 11:59:19','/ac9961/truong-ca.html')